So sánh: Giảm chi phí đầu tư bao nhiêu nếu áp dụng chính sách ưu đãi thuế xanh?

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành xu hướng toàn cầu, ngày càng nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, áp dụng chính sách ưu đãi thuế xanh nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các hoạt động phát triển bền vững. Vậy giảm chi phí đầu tư bao nhiêu % nếu áp dụng chính sách ưu đãi thuế xanh? Câu hỏi này không chỉ phản ánh mối quan tâm tài chính, mà còn là bước đi chiến lược của doanh nghiệp hướng tới ESG và Net Zero.

Chính sách ưu đãi thuế xanh là gì?

Chính sách ưu đãi thuế xanh bao gồm một loạt các cơ chế hỗ trợ tài chính, miễn giảm thuế hoặc chi phí đầu tư cho những doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng, quản lý chất thải, sản xuất xanh hoặc giao thông vận tải ít phát thải.

Tại Việt Nam, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) sửa đổi đang được Bộ Tài chính đề xuất theo hướng “xanh hóa chính sách thuế”, với các khoản ưu đãi rõ ràng cho doanh nghiệp đầu tư xanh.

Chính sách ưu đãi thuế xanh hiện nay tại Việt Nam 

Tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa ban hành một đạo luật hay nghị định riêng biệt mang tên “thuế xanh”. Tuy nhiên, trong hệ thống pháp luật hiện hành, nhiều quy định đã và đang gián tiếp thực hiện chức năng của một chính sách ưu đãi thuế xanh, thông qua các hình thức miễn, giảm thuế, hỗ trợ tài chính, …

Các quy định này chủ yếu tập trung trong 3 nhóm chính sách sau:

Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) – Ưu đãi cho lĩnh vực đầu tư bền vững

Theo Nghị định 218/2013/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi bổ sung, các doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư mới trong các lĩnh vực đặc biệt ưu đãi đầu tư hoặc tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn/đặc biệt khó khăn sẽ được hưởng mức ưu đãi TNDN như sau:

• Miễn 100% thuế TNDN trong 4 năm đầu (tính từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế)
• Giảm 50% thuế trong 9 năm tiếp theo
• Áp dụng thuế suất ưu đãi 10% trong 15 năm (thay vì mức phổ thông 20%)

Mặc dù những ưu đãi này không gắn nhãn “chính sách ưu đãi thuế xanh”, nhưng các lĩnh vực được hưởng ưu đãi lại bao phủ phần lớn các hoạt động xanh, cụ thể:

• Năng lượng tái tạo: sản xuất điện mặt trời, điện gió, sinh khối, địa nhiệt…
• Xử lý và tái chế chất thải: rác thải sinh hoạt, công nghiệp, y tế…
• Công nghệ tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường
• Nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao giảm phát thải
• Sản xuất thiết bị phục vụ bảo vệ môi trường (lọc khí, xử lý nước thải…)

Luật Thuế xuất khẩu – nhập khẩu – Giảm chi phí thiết bị công nghệ xanh

Theo Nghị định 134/2016/NĐ-CP, Chính phủ cho phép miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị chuyên dụng phục vụ sản xuất xanh, cụ thể bao gồm:

• Thiết bị phục vụ sản xuất điện từ năng lượng tái tạo (tuabin gió, pin mặt trời…)
• Hệ thống xử lý nước thải, khí thải, rác thải
• Công nghệ tiết kiệm năng lượng, tự động hóa tiết kiệm tài nguyên

Việc miễn thuế nhập khẩu có tác động trực tiếp đến chi phí đầu tư ban đầu, nhất là đối với các doanh nghiệp phải nhập thiết bị từ châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc,… Nếu thuế suất nhập khẩu thông thường là 5%–10%, thì nhờ vào chính sách ưu đãi thuế xanh có thể giúp giảm 5–10 tỷ đồng cho mỗi 100 tỷ đầu tư thiết bị.

Chính sách đất đai và hỗ trợ tài chính địa phương – Hỗ trợ hạ tầng và tiếp cận vốn

Ngoài các ưu đãi về thuế, nhiều địa phương có định hướng phát triển công nghiệp xanh, khu công nghiệp sinh thái còn ban hành các cơ chế hỗ trợ về:

• Miễn hoặc giảm tiền thuê đất trong thời gian 5–15 năm
• Ưu tiên bố trí quỹ đất sạch, có sẵn hạ tầng điện, nước, xử lý môi trường
• Hỗ trợ vay vốn ưu đãi từ các quỹ phát triển địa phương, Quỹ đổi mới sáng tạo, Quỹ bảo vệ môi trường quốc gia

Điều này giúp doanh nghiệp không chỉ giảm chi phí đầu tư mà còn rút ngắn thời gian triển khai dự án, đặc biệt phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ đang tìm cách tận dụng chính sách ưu đãi thuế xanh.

Một số sáng kiến hỗ trợ tài chính xanh khác

Song song với các chính sách ưu đãi thuế xanh, Việt Nam đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái tài chính xanh nhằm thúc đẩy đầu tư vào các lĩnh vực thân thiện với môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Những sáng kiến này không chỉ mang lại nguồn vốn giá rẻ, mà còn là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế, tăng uy tín và giảm rủi ro tài chính dài hạn.

Danh mục phân loại xanh (Green Taxonomy)

Được Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư triển khai từ năm 2022, Green Taxonomy Việt Nam là công cụ chính sách nhằm:

• Xác định rõ hoạt động nào được coi là “xanh”
• Làm cơ sở để các tổ chức tín dụng đánh giá, cấp vốn ưu tiên
• Gắn kết hoạt động tín dụng – đầu tư với mục tiêu Net Zero quốc gia

Theo dự thảo mới nhất, Green Taxonomy tập trung vào các lĩnh vực như:

• Năng lượng tái tạo
• Hiệu quả năng lượng
• Quản lý nước và chất thải
• Giao thông bền vững
• Xây dựng xanh
• Công nghiệp sạch

Các ngân hàng, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bắt buộc phải tham chiếu taxonomy này khi triển khai các khoản vay, dự án phát triển bền vững có yếu tố ESG hoặc cần chứng minh tác động môi trường tích cực.

Tín dụng xanh từ ngân hàng và tổ chức quốc tế

Hiện nay, nhiều ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính quốc tế đã thiết lập chương trình tín dụng xanh chuyên biệt để hỗ trợ doanh nghiệp trong lộ trình phát triển bền vững.

Một số nguồn vốn đáng chú ý:

• BIDV “Khung khoản vay bền vững”: cung cấp gói vay ưu đãi lãi suất cho cho các dự án có tác động tích cực tới môi trường và xã hội
• Agribank và HDBank: triển khai chương trình cho vay nông nghiệp xanh, công trình xanh, phát triển mô hình tuần hoàn.
• ADB, JICA, GIZ: tài trợ trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các quỹ trung gian, cung cấp vốn với lãi suất thấp và thời hạn dài.

Tín dụng ưu đãi từ các quỹ công

Ngoài hệ thống ngân hàng, doanh nghiệp còn có thể tiếp cận nguồn tài chính xanh từ các quỹ nhà nước hoặc được nhà nước bảo trợ, bao gồm:

• Quỹ môi trường Việt Nam: tài trợ hoặc cho vay vốn không lãi/ưu đãi cho dự án xử lý ô nhiễm, tái chế rác, kiểm soát khí thải.
• Quỹ đổi mới sáng tạo quốc gia (NATIF): tài trợ các công nghệ mới trong lĩnh vực xanh – tuần hoàn – sạch.
• Quỹ phát triển khoa học và công nghệ: hỗ trợ nghiên cứu và triển khai thử nghiệm mô hình công nghệ xanh.

Những chương trình này giúp doanh nghiệp không chỉ giảm chi phí đầu tư, mà còn tăng cơ hội nhận được công nhận và chứng chỉ quốc tế, mở rộng thị trường xuất khẩu và kết nối với các chuỗi cung ứng toàn cầu đang xanh hóa mạnh mẽ.

Doanh nghiệp cần làm gì để được hưởng chính sách ưu đãi thuế xanh?

Việc được hưởng ưu đãi thuế xanh hay tiếp cận nguồn vốn tài chính xanh không xảy ra tự động. Doanh nghiệp cần chủ động đáp ứng các yêu cầu pháp lý, kỹ thuật và minh bạch thông tin theo đúng quy định. Dưới đây là 5 bước quan trọng:

Đăng ký mã ngành phù hợp

Doanh nghiệp cần:

• Đăng ký ngành nghề nằm trong danh mục ưu đãi theo Nghị định 31/2021/NĐ-CP hoặc các văn bản pháp luật liên quan
• Xác định đúng danh mục hoạt động thuộc Green Taxonomy, để chứng minh tính “xanh” trong báo cáo tài chính hoặc hồ sơ vay vốn

Lập hồ sơ môi trường đầy đủ (ĐTM, MRV, ESG)

Các loại hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:

• Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM)
• Hệ thống đo lường – báo cáo – xác minh phát thải (MRV) nếu có hoạt động phát thải đáng kể
• Báo cáo ESG (môi trường – xã hội – quản trị) để tăng tính minh bạch và đáp ứng yêu cầu từ quỹ quốc tế

Minh bạch sổ sách, chứng minh chi phí đầu tư xanh

Đối với cơ quan thuế hoặc tổ chức tài chính, việc hưởng ưu đãi đòi hỏi doanh nghiệp:

• Có hệ thống kế toán rõ ràng
• Phân biệt chi phí đầu tư xanh và không xanh
• Cung cấp hồ sơ mua sắm thiết bị, quy trình sản xuất, đầu ra sản phẩm

Chủ động cập nhật chính sách pháp lý mới

Các văn bản quan trọng cần theo dõi thường xuyên:

• Dự thảo sửa đổi Luật Thuế TNDN
• Chính sách tín dụng xanh từ Ngân hàng Nhà nước
• Bộ tiêu chí đánh giá xanh cấp quốc gia, theo hướng dẫn của Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ KH&ĐT

Tham gia tư vấn cùng chuyên gia hoặc đơn vị trung gian uy tín

Các đơn vị như IBS – Viện Đào tạo và Tư vấn Giải pháp Doanh nghiệp,… có thể hỗ trợ doanh nghiệp:

• Đánh giá mức độ phù hợp với taxonomy
• Thiết kế lộ trình Net Zero – chuyển đổi ESG
• Kết nối với tổ chức tài chính, quỹ đầu tư xanh trong nước và quốc tế

IBS – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong hành trình chuyển đổi xanh

Với việc tận dụng đúng và đủ chính sách ưu đãi thuế xanh, doanh nghiệp không chỉ giảm đáng kể chi phí đầu tư mà còn tiến gần hơn đến các chuẩn mực ESG toàn cầu, mở rộng thị trường và nâng cao uy tín thương hiệu. Đây không chỉ là một ưu đãi tài chính – mà là một chiến lược phát triển dài hạn cần được hoạch định bài bản.

Là đơn vị tư vấn chiến lược và triển khai ESG – Net Zero tại Việt Nam, IBS cung cấp các dịch vụ:

• Tư vấn áp dụng chính sách thuế xanh và hồ sơ ưu đãi
• Xây dựng lộ trình Net Zero cho nhà máy, doanh nghiệp
• Phân tích tài chính cho các dự án đầu tư xanh
• Đào tạo và triển khai hệ thống MRV, kiểm kê phát thải
• Kết nối với các quỹ đầu tư xanh và tổ chức tín dụng quốc tế

Liên hệ IBS để bắt đầu hành trình cắt giảm chi phí và nâng cao giá trị doanh nghiệp một cách bền vững.